اصول علمی و فنی کشت زغال‌اخته
جنوبگان
آخرین بازنگری:
زغال‌اخته (Cornus mas) و گونه‌های مشابه مانند Aronia melanocarpa (زغال‌اخته سیاه) از جمله میوه‌های کم‌توقع و مقاوم به شرایط نامساعد محیطی هستند که به‌دلیل محتوای بالای آنتوسیانین، پلی‌فنول و ترکیبات آنتی‌اکسیدانی، در دهه اخیر مورد توجه صنایع غذایی، دارویی و آرایشی قرار گرفته‌اند.
۱. نیازهای اقلیمی
- دما ۰ تا ۳۵°C مقاوم به یخبندان (تا منفی ۲۵ درجه)، اما دمای بالای ۳۸ درجه در زمان گلدهی باعث ریزش گل می‌شود.نور آفتاب کامل حداقل ۶ تا ۸ ساعت تابش مستقیم خورشید در روز.
- بارندگی ۶۰۰–۱۲۰۰ mm نیاز آبی متوسط، در مناطق کم‌باران نیاز به آبیاری تکمیلی دارد.
- ارتفاع از سطح دریا ۴۰۰–۲۲۰۰ متر بهترین عملکرد در مناطق نیمه‌کوهستانی.
۲. شرایط خاک و تغذیه
خاک‌های لومی شنی با زهکش مناسب و pH بین ۶.۰ تا ۷.۰ برای کشت زغال‌اخته ایده‌آل هستند. شوری خاک بیشتر از ۳ dS/m باعث اختلال در جذب عناصر ریزمغذی خواهد شد.
۳. اصلاح نباتات و تکثیر
زغال‌اخته عمدتاً از طریق:
- بذر (برای پروژه‌های اصلاحی)
- قلمه چوب‌سخت یا نرم (برای تولید تجاری نهال)
- پیوند روی پایه‌های مقاوم (برای افزایش عملکرد و مقاومت
۴. تراکم کاشت و طراحی باغ
- فاصله بین درختان ۲ تا ۳ متر
- فاصله بین ردیف‌ها ۳.۵ تا ۴ متر
- الگوی کاشت مربعی یا مستطیلی
- استفاده از کشت بین‌ردیفی مانند بقولات یا سبزی‌ها برای کاهش هزینه‌ها و افزایش درآمد توصیه می‌شود
مناطق اصلی کاشت زغال اخته در ایران:
-
الموت قزوین، به ویژه روستای هیر که به عنوان پایتخت زغال اخته ایران شناخته می‌شود.
-
رودبار، در استان گیلان.
-
ارسباران، در استان آذربایجان شرقی، از جمله کلیبر، هوراند، خداآفرین و سایر مناطق.
-
مناطق کوهستانی البرز، به ویژه در جنگل‌های بین مازندران و گیلان.